สำหรับผู้ลี้ภัยและผู้พำนักเกินกำหนด
Q & A
- เรียบเรียง
เครือข่ายความสมัครสมานกับแรงงานข้ามชาติญี่ปุ่น・ที่ประชุมการรับมือกฎหมายการตรวจคนเข้าเมือง
(Meeting of Countermeasure against Immigration relevant laws / SMJ (Solidarity Network with Migrants Japan))
(移住労働者と連帯する全国ネットワーク・入管法対策会議)
การคัดค้านบัตรประจำตัวผู้พำนัก!คณะกรรมการบริหาร NGO
(NGO Committee against the introduction of "Zairyu Card (resident card)" system)
(在留カードに異議あり! NGO実行委員会) - translated by
เวลา วารี (WAELAA-WAAREE/ウェラーワァリー)
แต่ว่า ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ปี ค.ศ. 2012 เป็นต้นไป การลงทะเบียนของชาวต่างชาติจะถูกยกเลิก
และชาวต่างชาติที่พำนักเกินกำหนดจะไม่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการใดๆทั้งสิ้น
ดังนั้นผลที่ตามมาการปฏิบัตต่อชาวต่างชาติผู้พำนักเกินกำหนดคือ.....
- ได้ยินว่าบัตรประจำตัวคนต่างด้าว("ไกจินโทโระคุโช") จะถูกยกเลิก จริงหรือไม่
- คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้อง คือ ใคร
- กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เมื่อถูกบังคับใช้แล้ว จะเปลี่ยนแปลงไป อย่างไ
- สิทธิของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องซึ่งได้รับการรับรองอยู่ในปัจจุบัน จะปลี่ยนแปลงไปหรือไม่
- หลังจากที่กฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว ผู้ที่ยื่นขอการรับรองสถานภาพผู้ลี้ภัยจะเป็นอย่างไร
- ในกรณีที่สถานภาพการพำนักจะถูกยกเลิก หรือ หมดอายุแล้ว จะเป็นอย่างไร
- รัฐบาลจะจัดการข้อมูลของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอย่างไร
- ชาวต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจะทำงานต่อไปอีกไม่ได้แล้ว ใช่หรือไม่
Q1
ได้ยินว่าบัตรประจำตัวคนต่างด้าว("ไกจินโทโระคุโช") จะถูกยกเลิก จริงหรือไม่
กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เข้ามาใช้ นับตั้งแต่เดือนกรกฎาคมปี ค.ศ. 2012(พ.ศ. 2555) เป็นต้นไป เพราะว่ากฎหมายการจดทะเบียนคนต่างด้าวในปัจจุบันจะถูกยกเลิก และจะนำเอากฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เข้ามาใช้ กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่จะถูกนำมาใช้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ปี ค.ศ. 2012 ตามกฎหมายฉบับแก้ไขที่ออกเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 2009 (พ.ศ. 2552) ซึ่งประกอบด้วยกฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ กฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองกรณีพิเศษ และกฎหมายการจดทะเบียนราษฎรขั้นพื้นฐาน ตามตารางที่ 1 ข้างล่างนี้ ระบบควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่ได้กำหนดว่า ผู้ที่อพยพมาอยู่ญี่ปุ่นในช่วงก่อนสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 จากเกาหลี (ทั้งเกาหลีใต้และเหนือ) และไต้หวันซึ่งเป็นอดีตอาณานิคมของญี่ปุ่น ทางการญี่ปุ่นจะออก “บัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ” แทนบัตรประจำตัวคนต่างด้าว ส่วนชาวต่างชาตินอกเหนือจากที่กล่าวในข้างต้น จะออก “บัตรประจำตัวผู้พำนัก” และให้จดทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวที่ว่าการเขตอำเภอ
ทางการญี่ปุ่นจะไม่ออก "บัตรประจำตัวผู้พำนัก"ให้แก่ชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นที่ไม่มีสถานภาพการพำนักอย่างถูกต้อง (ผู้พำนักเกินกำหนด)
ในปัจจุบันนี้คนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องก็สามารถได้รับการออกบัตรประจำตัวคนต่างด้าวได้ ซึ่งในบัตรระบุไว้ว่า "สถานภาพการพำนักเกินกำหนด" แต่หลังจากนำระบบใหม่เข้ามาใช้แล้ว ทางการจะไม่ออกบัตรประจำตัวผู้พำนักให้แก่ชาวต่างชาติที่พำนักเกินกำหนด และที่ว่าการเขตอำเภอจะไม่จัดทำทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวของคนนั้นด้วย
| กฎหมายการลงทะเบียนคนต่างด้าวปัจจุบัน | พระราชบัญญัติควบคุมการตรวจคนเข้าเมือง กฎหมายคนเข้าเมืองพิเศษ ฉบับแก้ไข | กฎหมายการจดทะเบียนราษฎร ขั้นพื้นฐาน ฉบับแก้ไข | |
|---|---|---|---|
| ผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ (คนเกาหลีใต้ เกาหลีเหนือ,ไต้หวัน,ผู้มีเชื้อสายญี่ปุ่นรุ่นที่สาม ) |
บัตรประจำตัวคน ต่างด้าว ออกให้โดย ที่ว่าการเขต / อำเภอ | บัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวร แบบพิเศษ ออกให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ | ทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวออก ให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ |
| ผู้ถือวีซ่าระยะยาว (ผู้ถือวีซ่าถาวร , วีซ่านักเรียน เป็นต้น) |
บัตรประจำตัวคน ต่างด้าว ออกให้โดย ที่ว่าการเขต / อำเภอ | บัตรประจำตัวผู้พำนัก ออกให้โดยกองตรวจคนเข้าเมืองท้องถิ่น | ทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าว ออกให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ |
| ผู้ที่อาศัยอย่างผิดกฎหมาย (ผู้ที่อาศัยเกินระยะเวลา เป็นต้น) |
บัตรประจำตัวคนต่างด้าว ออกให้โดยที่ว่าการเขต / อำเภอ | ไม่ได้รับบัตรประจำตัวผู้พำนัก | ไม่ออกทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าวหรือถูกยกเลิกทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าว |
Q2
คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้อง คือ ใคร
ผู้ที่พำนักอยู่เกินเวลาที่วีซ่ากำหนด
คือ คนต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศญี่ปุ่นโดยมีวีซ่าพำนักระยะสั้น เช่น เยี่ยมญาติ ท่องเที่ยว หรือ วีซ่าถูกต้องประเภทอื่น ๆ เช่น วีซ่านักเรียน นักศึกษาต่างชาติ เป็นต้น แม้ว่าอายุวีซ่าสิ้นสุดแต่ยังพำนักอยู่ในญี่ปุ่นเกินเวลาที่วีซ่ากำหนด กระทรวงยุติธรรมคาดว่าจะมีจำนวน 78,488 คน เมื่อต้นปี ค.ศ. 2011 แต่บุคคลเหล่านี้ได้ฝ่าฝืนกฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองที่เป็นกฎระเบียบทางการปกครอง ซึ่งคล้ายกับการฝ่าฝืนกฎจราจร แต่ไม่ได้ประกอบอาชญากรรมแต่อย่างใดในประเทศญี่ปุ่น
คนต่างชาติที่เข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย
คือ คนต่างชาติที่เข้าประเทศญี่ปุ่นโดยไม่ได้ผ่านการตรวจคนเข้าเมืองที่ถูกต้อง เช่น ลักลอบเข้าเมือง ใช้หนังสือเดินทางปลอม เป็นต้น กระทรวงยุติธรรมคาดว่าจะมีจำนวน 13,000 ถึง 22,000 คนโดยประมาณเมื่อต้นปี ค.ศ. 2010
ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยอยู่นอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราว
คือ คนต่างชาติที่ถูกจับกุมอยู่ในสถานที่กุมขังของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในข้อหาการฝ่าฝืนกฎหมายตรวจคนเข้าเมือง หรือกฎหมายอาญาอื่น ๆ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ถูกเนรเทศ แต่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยนอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราว โดยมีเงื่อนไขต่าง ๆ เช่น ฝากเงินค่าประกันตัว จำกัดที่พักอาศัยและขอบเขตที่โยกย้าย หรือ ต้องรายงานตัวตามคำสั่งของกองตรวจคนเข้าเมือง เป็นต้น แต่หลังได้รับอนุญาตแล้วก็ยังไม่มีสถานภาพถูกต้อง ยังเป็นผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องเหมือนเดิม ผู้ที่ได้รับอนุญาตนี้มีจำนวน 3,102 คน ในปี ค.ศ. 2009
ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราว
คือ คนต่างชาติที่ไม่มีสถานภาพการพำนักถูกต้อง แต่ยื่นขอรับรองผู้ลี้ภัยและได้รับอนุญาตให้อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราวตามเงื่อนไขต่าง ๆ ในกรณีนี้ก็มีข้อจำกัดต่าง ๆ ตามความจำเป็น เช่น จำกัดที่พักอาศัยและขอบเขตที่โยกย้ายได้ จำกัดกิจกรรมที่เข้าร่วมได้ หรือ ต้องรายงานตัวตามคำสั่งของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง เป็นต้น หากกองตรวจคนเข้าเมืองเห็นความจำเป็น ให้ประทับลายนิ้วมือด้วย ผู้ที่ได้รับอนุญาตนี้มีจำนวนเพียง 72 รายในจำนวนผู้ยื่นคำร้องขอทั้งหมด 1,028 ราย ในปี ค.ศ. 2009
ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้รับการคุ้มครองเป็นการชั่วคราว
คือ ผู้ที่กองตรวจคนเข้าเมืองเห็นว่าอาจจะป็นผู้ลี้ภัย อาจจะอนุญาตให้เข้าเมืองเพื่อให้การคุ้มครองดูแลเป็นการชั่วคราว ในกรณีนี้ ก็มีข้อจำกัดต่าง ๆ ตามความจำเป็น เช่น ฝากเงินค่าประกันตัว จำกัดที่พักอาศัยและขอบเขตที่โยกย้ายได้ ฯลฯ ในช่วง 5 ปีระหว่างปี ค.ศ. 2005 ถึง 2009 มีเพียง 4 รายเท่นนั้น
เด็กที่ไม่มีสถานภาพการพำนักอย่างถูกต้อง
นอกเหนือจากนี้แล้วยังมีเด็กที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอีกด้วย เช่น เด็กที่เกิดในญี่ปุ่นเป็นลูกของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้อง เด็กที่เคยมีสถานภาพถูกต้องแต่หมดอายุด้วยสาเหตุต่าง ๆ เด็กที่เดินทางมาจากต่างประเทศแต่ไม่มีสถานภาพการพำนักอย่างถูกต้องตั้งแต่แรก เป็นต้น กระทรวงยุติธรรมไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนของเด็กเหล่านี้ แต่คาดได้ว่ามีเด็กจำนวนไม่น้อยที่ไม่มีสถานภาพอยู่อย่างไม่ถูกต้อง
การรับรองผู้ลี้ภัยและการให้มีสถานภาพการพำนักอย่างเป็นกรณีพิเศษ
หากผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องดังกล่าวได้รับการรับรองเป็นผู้ลี้ภัยแล้ว จะได้มีสถานภาพการพำนักป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ในญี่ปุ่น (เทจูวีซ่า) หรือได้รับอนุญาตให้มีสถานภาพการพำนักอย่างเป็นกรณีพิเศษแล้วจะได้มีวีซ่าประเภทใดประเภทหนึ่งตามสภาพของผู้ยื่นขอ

Q3
กฎหมายควบคุมคนเข้าเมืองฉบับใหม่เมื่อถูกบังคับใช้แล้ว จะเปลี่ยนแปลงไป อย่างไ
สำหรับคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องแต่มี 「บัตรประจำตัวคนต่างด้าว」 ในปัจจุบัน ซึ่งในบัตรนั้นระบุว่าไม่มี 「สถานภาพการพำนักญี่ปุ่นอย่างถูกต้อง」 กฎหมายใหม่กำหนดว่าต้องนำบัตรประจำตัวคนต่างด้าวคืนให้กองตรวจคนเข้าเมืองภายใน 3 เดือนหลังจากที่กฎหมายการตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ใขถูกบังคับใช้ (ราวเดือนกรกฎาคมปี ค.ศ.2012) แต่กฎหมายไม่ได้กำหนดถึงการลงโทษ
จะไม่มีเอกสารรับรองตัวบุคคลอย่างเป็นทางการ
กฎหมายฉบับใหม่นี้ได้กำหนดไว้ว่าชาวต่างชาติต้องจดทะเบียนในบัญชีรายชื่อผู้อาศัยของแต่ละที่ว่าการเขตอำเภอ แต่ชาวต่างชาติที่จดทะเบียนได้ คือ ผู้ที่มีสถานภาพการพำนักระยะกลางและระยะยาว ผู้ที่มีสถานภาพการพำนักตลอดชีพกรณีพิเศษ และผู้ที่ได้รับใบอนุญาตผู้พำนักชั่วคราว และผู้ที่ได้รับอนุญาตให้รับความคุ้มครองเป็นการชั่วคราวเท่านั้น ส่วนผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอื่น ๆ ไม่สามารถจดทะเบียนได้ ดังนั้น ผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจะไม่มีทั้งบัตรประจำตัวผู้พำนัก และบัตรประจำตัวคนต่างด้าว ซึ่งหมายถึงการไม่มีเอกสารทางการที่รัฐบาลหรือที่ว่าการเขตอำเภอต่างๆของญี่ปุ่นรับรองตัวบุคคลแต่อย่างใด

Q4
สิทธิของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องซึ่งได้รับการรับรองอยู่ในปัจจุบัน จะปลี่ยนแปลงไปหรือไม่
การรับรองสิทธิในขั้นพื้นฐาน
ปัจจุบันผู้ที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องได้รับการรับรองสิทธิมนุษยชนในขั้นพื้นฐานเช่นเดียวกัน เช่น สิทธิในการการศึกษา สิทธิสตรีและเด็กในการรับบริการทางสุขภาพอนามัย สิทธิในการรับบริการทางการแพทย์ และสิทธิแรงงานที่กฎระเบียบต่าง ๆ เกี่ยวกับแรงงานที่กำหนดไว้ เป็นต้น ตามตารางที่ 2 ข้างล่างนี้ นอกเหนือจากนี้แล้วยังมี การรับรองสิทธิในการรับการพิจารณาคดีที่ศาล สิทธิเสรีภาพในการออกความคิดเห็น และสิทธิในการไม่ถูกเลือกปฎิบัติตามเชื้อชาติ ฯลฯ
จำเป็นต้องมีหลักฐานที่พิสูจน์ว่าเป็นผู้อาศัยในเขตนั้น
ในกรณีคนต่างชาติต้องการรับบริการหรือใช้สิทธิที่ระบุไว้ในตารางที่ 2 ต้องมีหลักฐานว่าเป็นผู้อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลนั้น ซึ่งที่ผ่านมาที่ว่าการเขตอำเภอส่วนใหญ่ตรวจสอบว่า 「คนต่างชาติคนนั้นจดทะเบียนคนต่างด้าวที่เทศบาลนั้นหรือไม่」 ต่อจากนี้ไปแล้วจำเป็นต้องใช้วิธีการตรวจสอบทะเบียนคนต่างด้าว บางเทศบาลเคยใช้ใบเสร็จรับเงินค่าสาธารณูปโภค (ค่าไฟ ค่าน้ำ ค่าโทรศัพท์ ฯลฯ ) เป็นหลักฐานเพื่อแสดงที่อยู่
บทบัญญัติเพิ่มเติมของกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ไข
รัฐบาลญี่ปุ่นได้พิจารณาเรื่องสิทธิของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องในช่วงหลังกฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว และลงมติบทบัญญัติเพิ่มเติมของกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองฉบับแก้ไขและกฎหมายการจดทะเบียนประชาชน ซึ่งกำหนดไว้ว่าหลังจากกฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เช่นกระทรวงกิจการภายในประเทศและการสื่อสาร หรือ กระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องดำเนินงานอย่างเหมาะสมเพื่อรับรองสิทธิของคนต่างชาติในการรับบริการทางสาธารณะตามที่ระบุไว้ในตารางที่ 2 ข้างล่างนี้
| กฎหมายและระบบต่างๆ | ใช้ได้หรือไม่ | รายละเอียด |
|---|---|---|
| กฎหมายมาตรฐานแรงงาน | ○ | กำหนดมาตรฐานแรงงานขั้นพื้นฐาน |
| กฎหมายสหภาพแรงงาน | ○ | รับรองการเข้าร่วมกิจกรรมสหภาพแรงงาน |
| กฎหมายค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ | ○ | รับรองค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ |
| กฎหมายความปลอดภัยและอนามัยของแรงงาน | ○ | กำหนดเกี่ยวกับความปลอดภัยที่ทำงาน |
| ประกันอุบัติเหตุที่เกิดจากการทำงาน | ○ | ความเจ็บป่วยที่เกิดจากการทำงาน |
| ประกันการจ้างงาน | × | รับประกันค่าจ้างกรณีว่างงาน |
| ประกันสุขภาพ | × | ใช้ได้กับความเจ็ยป่วยที่เกิดในชีวิตส่วนตัว |
| ระบบช่วยเหลือค่าครองชีพ | × | รับประกันการดำรงชีวิตขั้นต่ำ |
| การศึกษาที่โรงเรียน | ○ | รับรองสิทธิของเด็กในการรับการศึกษา |
| คู่มือแม่และเด็ก | ○ | ช่วยเหลือด้านสุขภาพอนามัยของผู้หญิงตั้งครรภ์และคลอด |
| ระบบช่วยเหลือค่าคลอดบุตร | ○ | ช่วยเหลือค่าคลอดบุตร |
| ระบบความช่วยเหลือเด็กที่คลอดก่อนกำหนด | ○ | ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลของเด็กที่คลอดก่อนกำหนด |
| ระบบช่วยเหลือทางการแพทย์สำหรับเด็กพิการ | ○ | ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลของเด็กเพื่อลดความพิการแต่กำเนิด |
| ระบบช่วยเหลือทางการแพทย์สำหรับผู้พิการ | △ | ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลเพื่อลดความพิการของบุคคลที่อายุ 18 ปี ขึ้นไป ( การล้างไต การรักษา เอชไอวี เป็นต้น) |
| การรักษาวัณโรค | ○ | รวมค่ารักษาวัณโรคที่บังคับให้เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาล |
| ระบบช่วยเหลือการรักษาโรคทางจิต | ○ | ช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลโรคทางจิต เช่น โรคจิตเภท โรคซึมเศร้าเรื้อรัง เป็นต้น |
| การรักษาโรคเรื้อรังของเด็ก | ○ | ช่วยเหลือค่ารักษาโครงการสำรวจวิจัย |
| การฉีดวัคซีนป้องกันโรค | ○ | |
| ความช่วยเหลือผู้เดินทางที่เจ็บป่วย | ○ | กรณีเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาล สำหรับผู้ป่วยที่ไม่มีที่อยู่ ที่ทำงาน และผู้อุปการะ |
| ระบบช่วยเหลือค่ารักษาพยาบาลค้างชำระ | ○ | เฉพาะโรงพยาบาลในเขตเทศบาลที่มีระบบช่วยเหลือจะใช้บริการได้ |
ข้อมูลอ้างอิง : บทสรุปคำถามเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลและสวัสดิการสำหรับคนต่างชาติ (ค.ศ. 2000)
Q5
หลังจากที่กฎหมายใหม่ถูกบังคับใช้แล้ว ผู้ที่ยื่นขอการรับรองสถานภาพผู้ลี้ภัยจะเป็นอย่างไร
ในกรณีที่ผู้ที่ยื่นคำขอการรับรองผู้ลี้ภัยไม่มีสถานภาพการพำนักถูกต้อง หรือสถานภาพพำนัก (วีซ่า) น้อยกว่า 3 เดือน ไม่มีบัตรประจำตัวผู้พำนักและไม่มีทะเบียนคนต่างด้าวทั้งสองอย่าง ในกรณีที่ได้รับอนุญาตให้พักอาศัยอยู่นอกสถานที่กุมขังเป็นการชั่วคราวจะไม่สามารถมีบัตรประจำตัวผู้พำนักได้
จะมีประกันสุขภาพได้หรือไม่
ระบบประกันสุขภาพราษฎร อนุญาตให้คนต่างชาติที่มีสถานภาพการพำนักที่อายุมากกว่า 1 ปี ขึ้นไป หรือ ในกรณีที่เข้ามาประเทศญี่ปุ่นน้อยกว่า 1 ปี และคาดว่าจะอาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นมากกว่า 1 ปีขึ้นไป ก็จะสามารถเข้าระบบประกันสุขภาพนี้ได้ เพราะฉนั้นผู้ที่ยื่นขอการรับรองสถานภาพผู้ลี้ภัยส่วนใหญ่จะไม่สามารถเข้าระบบประกันสุขภาพได้ หากไม่มีบัตรประกันสุขภาพต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลทั้งหมดด้วยตนเอง
ค่าเล่าเรียนของโรงเรียนชั้นประถมและมัธยมต้นฟรี
แม้ว่าจะเป็นเด็กต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องก็ตาม เด็กจะสามารถเข้าเรียนที่โรงเรียนชั้นประถมและมัธยมต้นได้ทุกคน แต่เด็กต่างชาติอาจจะไม่ได้รับเอกสารเรื่องการให้บุตรเข้าเรียนจากที่ว่าการเขตอำเภอได้ เนื่องจากว่าไม่มีการบังคับให้เด็กต่างชาติเข้ารับการศึกษา ในกรณีที่คนต่างชาติที่ต้องการให้บุตรเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนญี่ปุ่น ต้องไปติดต่อกับที่ว่าการเขตอำเภอที่ตนอาศัยอยู่ด้วยตนเอ
การรับรองสิทธิของผู้ยื่นขอการรับรองผู้ลี้ภัยที่ไม่มีสถานภาพถูกต้อง
ผู้ยื่นขอการรับรองว่าเป็นผู้ลี้ภัยที่ไม่มีสถานภาพถูกต้องก็จะได้รับการรับรองสิทธิต่าง ๆ ที่ระบุในตารางที่ 2 ข้างต้นเหมือนกัน ถึงแม้ว่าจะไม่มีสถานภาพถูกต้องตามกฎหมายแต่มีสิทธิเกี่ยวกับแรงงานและรับบริการทางสุขภาพอนามัยแม่และเด็กหรือการรักษาพยาบาลทางการแพทย์ได้ต่อไป เช่น การคลอดบุตร สามารถใช้ระบบช่วยเหลือค่าคลอดบุตรได้ภายใต้เงื่อนไขที่ได้กำหนดไว้
| สถานะการพำนัก | บัตรประจำตัว ผู้พำนัก | ทะเบียนคนต่างด้าว | ประกันสุขภาพราษฎร | สิทธิการศึกษา ของเด็ก | |
|---|---|---|---|---|---|
| มี อยู่อย่างถูกต้อง |
อายุเกิน 3 เดือน | ○ | ○ | △ | ○ |
| อายุน้อยกว่า 3 เดือน | × | × | × | ○ | |
| ไม่มี อยู่อย่างไม่ถูกต้อง |
อนุญาตให้พำนักเป็นการชั่วคราว | × | ○ | △ | ○ |
| อนุญาตให้รับความคุ้มครองเป็นการชั่วคราว | × | ○ | △ | ○ | |
| อื่น ๆ | × | × | × | ○ | |

Q6
ในกรณีที่สถานภาพการพำนักจะถูกยกเลิก หรือ หมดอายุแล้ว จะเป็นอย่างไร
บัตรประจำตัวผู้พำนักจะเป็นโมฆะ ชื่อของท่านจะถูกคัดออกจากทะเบียนผู้อาศัยคนต่างด้าว
ในกรณีเช่นนี้ บัตรประจำตัวที่มีอยู่จะใช้ไม่ได้อีกต่อไป ต้องนำไปคืนกองตรวจคนเข้าเมืองภายใน 14 วัน หากไม่ได้นำบัตรไปคืนภายในระยะเวลาดังกล่าว จะถูกปรับ 200,000 เยน นอกจากนี้กองตรวจคนเข้าเมืองจะส่งข้อมูลของคนต่างชาติที่หมดสถานภาพการพำนักแล้วไปที่ว่าการเขตอำเภอด้วย ที่ว่าการเขตอำเภอจะลบชื่อของคนต่างชาติที่ได้รับแจ้งจากกองตรวจคนเข้าเมืองออกจากบัญชีรายชื่อผู้อาศัยคนต่างชาติ
Q7
รัฐบาลจะจัดการข้อมูลของคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องอย่างไร
โดยทั่วไป ข้าราชการมีหน้าที่แจ้งความคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องต่อกองตรวจคนเข้าเมือง เนื่องจากบุคคลดังกล่าวอยู่อย่างไม่ถูกต้องและได้ฝ่าฝืนกฎหมายการตรวจคนเข้าเมือง แต่ในกรณีที่แจ้งความแล้วอาจจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายของการดำเนินงานด้านการปกครองได้ ข้าราชการจะคำนึงถึงทั้งเป้าหมายของการดำเนินงานและผลประโยชน์ที่เกิดจากการแจ้งความก่อน แล้วข้าราชการจึงจะตัดสินได้ว่าควรจะแจ้งความหรือไม่แจ้งความ
โรงเรียนและสำนักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงาน
ตามความคิดที่ผ่านมา โรงเรียนญี่ปุ่นไม่ได้แจ้งความเด็กที่ไม่มีสถานภาพถูกต้องต่อกองตรวจคนเข้าเมือง ส่วนสำนักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงานก็ไม่ได้เลือกปฎิบัติต่อคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องหากมีการร้องเรียนความเสียหายหรือมีการแจ้งความเรื่องการฝ่าฝืนกฎระเบียบด้านแรงงานต่อสำนักงานตรวจสอบมาตราฐานแรงงาน
Q8
ชาวต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจะทำงานต่อไปอีกไม่ได้แล้ว ใช่หรือไม่
กองตรวจคนเข้าเมือง กระทรวงยุติธรรมได้รับแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับคนต่างชาติที่อยู่อย่างไม่ถูกต้องจากประชาชนทั่วไปโดยทางอีเมล์ ทางโทรศัพท์ และแฟ็กซ์ และได้เอานำข้อมูลเหล่านี้ไปใช้กับการปราบปรามการอยู่ญี่ปุ่นอย่างผิดกฎหมาย นอกจากนี้แล้ว กฎหมายฉบับใหม่ได้กำหนดไว้ว่าชาวต่างชาติที่มีสถานภาพการพำนักระยะกลางและระยะยาวก็ต้องพกถือบัตรประจำตัวผู้พำนักติดตัวตลอดเวลา ชาวต่างชาติมีความจำเป็นต้องแสดงบัตรประจำตัวผู้พำนัก ในโอกาสต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ขณะทำสัญญาเช่าอพาตเมนต์ ซื้อโทรศัพท์มือถือ เปิดบัญชีธนาคาร เป็นต้น
นายจ้างต้องตรวจสอบสถานะการพำนักของลูกจ้างว่ามีข้อจำกัดในการประกอบงานหรือไม่
เพื่อที่จะป้องกันไม่ให้นายจ้างทำการว่าจ้างชาวต่างชาติอย่างผิดกฎหมาย โดยนายจ้างไม่ทราบว่าลูกจ้างต่างชาติมีวีซ่าที่อนุญาตให้ทำงานได้หรือไม่ กฎหมายฉบับใหม่ได้กำหนดไว้ว่านายจ้างต้องตรวจสอบบัตรประจำตัวผู้พำนักว่ามีข้อจำกัดในการทำงานหรือไม่ ซึ่งได้ระบุรายละเอียดไว้ในบัตรประจำตัวผู้พำนัก หากมีการจ้างชาวต่างชาติที่ไม่มีวีซ่าอนุญาตให้ทำงาน นายจ้างจะถูกลงโทษ เพราะฉนั้น ภายใต้กฎหมายฉบับใหม่นี้ ชาวต่างชาติที่ไม่มีบัตรประจำตัวผู้พำนัก หรือ บัตรประจำตัวผู้ถือวีซ่าถาวรแบบพิเศษ ไม่สามารถทำงานและดำรงชีวิตอยู่ในญี่ปุ่นได้